Zihinsel Sağlık Sözlüğü

Yaygın zihinsel sağlık terimlerinin sade dille tanımları, LuriaLab'da ücretsiz tarama testlerine bağlantılar ile. Eğitim ve öz değerlendirme amacıyla — profesyonel tanı yerine geçmez.

• Dissosiyasyon

  Dissosiyasyon, düşünceleriniz, kimliğiniz, bilinciniz veya hafızanız ile mevcut an algınız arasında bir kopma durumudur. Bu, dalıp gitmek, gerçek dışı hissetmek veya kendinizi bedeninizin dışından izlemek gibi hissedilebilir.

• Depersonalizasyon

  Depersonalizasyon, kendinizden kopuk hissetme duygusudur — sanki düşüncelerinizin, hislerinizin veya bedeninizin dışındaki bir gözlemciymişsiniz gibi. Bu, dissosiyasyonun yaygın bir biçimidir.

• Genelleşmiş Anksiyete

  Genelleşmiş anksiyete, genellikle günlük endişeler hakkında sürekli, kontrol edilmesi zor bir endişe ve gerginlik anlamına gelir — çoğunlukla huzursuzluk, yorgunluk, sinirlilik veya uyku sorunları ile birlikte — haftalarca sürebilir.

• Yetişkin DEHB

  Yetişkin DEHB (dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu), çocuklukta başlayan ve iş, ilişkiler veya günlük görevlerle devam eden dikkatsizlik, organizasyon, huzursuzluk veya impulsivite ile ilgili kalıcı zorlukları tanımlar.

• PTSD

  PTSD (travma sonrası stres bozukluğu), gerçek veya tehdit edilen ölüm, ciddi yaralanma veya cinsel şiddet gibi travmatik olaylara maruz kalma sonrasında gelişebilen bir durumdur; belirtiler arasında geri dönüşler, kaçınma, olumsuz ruh hali değişiklikleri ve bir aydan fazla süren aşırı dikkat yer alır.

• Derealizasyon

  Derealizasyon, çevrenizin gerçek dışı, rüya gibi, bulanık veya görsel olarak bozulmuş hissettiği bir dissosiyasyon biçimidir; bununla birlikte bunların gerçek olduğunu bilirsiniz.

• Anksiyete

  Anksiyete, stres veya algılanan bir tehdide doğal bir tepkidir; endişe, gerginlik ve fiziksel uyanıklık içerir. Sık, yoğun veya günlük yaşamı etkilediğinde bir sorun haline gelir.

• Panik Atak

  Panik atak, dakikalar içinde zirveye ulaşan ani bir yoğun korku dalgasıdır; hızlı kalp atışı, nefes darlığı, baş dönmesi ve kontrol kaybı hissi gibi fiziksel belirtilerle birlikte gelir.

• Sosyal Anksiyete

  Sosyal anksiyete, yargılanma, utanç veya inceleme korkusuyla birlikte belirgin bir sosyal veya performans durumuna karşı duyulan korkudur; bu genellikle kaçınmaya yol açar.

• Özel Fobi

  Özel fobi, yükseklikler, uçuş, iğneler veya hayvanlar gibi belirli bir nesne veya duruma karşı yoğun, kalıcı ve irrasyonel bir korkudur; bu da kaçınmaya yol açar.

• Sağlık Anksiyetesi

  Sağlık anksiyetesi, ciddi bir hastalığa sahip olma veya geliştirme konusunda sürekli bir meşguliyettir; bu genellikle tıbbi güvence ve normal test sonuçlarına rağmen devam eder.

• Stres

  Stres, bedenin ve zihnin taleplere veya baskılara yanıtıdır. Kısa vadeli stres faydalı olabilir, ancak kronik stres ruh hali, uyku, konsantrasyon ve fiziksel sağlığı etkileyebilir.

• Tükenmişlik

  Tükenmişlik, genellikle iş ile ilgili uzun süreli stresin neden olduğu duygusal, zihinsel ve fiziksel tükenme halidir; alaycılık ve azalmış etkinlik hissi ile birlikte gelir.

• Depresyon

  Depresyon, sadece üzüntüden daha fazlasıdır — en az iki hafta süren sürekli düşük ruh hali veya ilgi kaybıdır; genellikle uyku, iştah, enerji ve konsantrasyonda değişikliklerle birlikte gelir.

• Doğum Sonrası Depresyon

  Doğum sonrası depresyon, doğumdan sonra gelişen bir depresyon türüdür; sürekli düşük ruh hali, kaygı ve kısa süreli "bebek mavi" durumunu aşan başa çıkma zorluğu içerir.

• Geriatrik Depresyon

  Geriatrik depresyon, yaşlı bireylerde görülen depresyondur. Genç bireylerden farklı olarak, daha fazla fiziksel şikayet, bellek sorunları veya belirgin bir üzüntü yerine geri çekilme ile kendini gösterebilir.

• Dikkatsizlik

  Dikkatsizlik, sürekli olarak odaklanma, görevleri tamamlama ve düzenli kalma zorluğudur — DEHB'nin temel belirti kümesidir.

• Hiperaktivite

  Hiperaktivite, aşırı hareket, huzursuzluk veya "motor tarafından sürülüyormuş" hissi ile karakterizedir ve DEHB'nin temel belirti alanlarından biridir.

• Dürtüsellik

  Dürtüsellik, sonuçları tam olarak düşünmeden hızlıca hareket etme eğilimidir — örneğin, kesme, aceleci kararlar alma veya beklemede zorluk.

• Otizm

  Otizm (otizm spektrumu), sosyal iletişim, duyusal işleme ve davranış ve ilgi kalıplarını etkileyen ömür boyu süren bir nörogelişimsel farklılıktır.

• Otistik Özellikler

  Otistik özellikler, sosyal iletişim farklılıkları, odaklanmış ilgi alanları ve duyusal hassasiyetler gibi otizm spektrumu ile ilişkili karakteristiklerdir — bireyler arasında geniş ölçüde değişir.

• OKB (Obsesif-Kompulsif Bozukluk)

  OKB (obsesif-kompulsif bozukluk), rahatsız edici düşüncelerin (obsesyonlar) ve kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayan davranışların veya zihinsel eylemlerin (kompulsiyonlar) tekrar eden bir durumudur.

• Müdahale Edici Düşünceler

  Müdahale edici düşünceler, rahatsız edici olabilen istenmeyen, istem dışı düşünceler, imgeler veya dürtülerdir. Çok yaygındır ve bir kişinin gerçek niyetlerini veya karakterini yansıtmaz.

• Kompulsiyonlar

  Kompulsiyonlar, bir kişinin kaygıyı azaltmak veya korkulan bir olayı önlemek için yapmak zorunda hissettiği tekrarlayan davranışlar veya zihinsel eylemlerdir, genellikle obsesyonlara yanıt olarak.

• Travma

  Psikolojik travma, bir kişinin başa çıkma yeteneğini aşan derin bir rahatsız edici veya tehdit edici olaya karşı duygusal ve fizyolojik tepkidir.

• Kompleks PTSD

  Kompleks PTSD (C-PTSD), uzun süreli veya tekrarlanan travma sonrasında gelişebilir. Temel PTSD semptomlarının yanı sıra, duygusal düzenleme, öz değer ve ilişkilerle ilgili zorlukları içerir.

• Flashback

  Flashback, bir travmatik olayı canlı, istem dışı bir şekilde yeniden deneyimleme durumudur; geçmiş, mevcut an gibi hissedilir.

• Hipervijilans

  Hipervijilans, bir kişinin sürekli tehlike aramasıyla karakterize edilen artmış bir dikkat durumudur; genellikle travma sonrasında ortaya çıkar ve gerginlik ve yorgunluğa yol açar.

• Sınırda Kişilik Bozukluğu (BPD)

  Sınırda kişilik bozukluğu (BPD), yoğun ve istikrarsız duygular, ilişkiler ve öz imaj ile birlikte dürtüsellik ve terk edilme korkusu ile karakterize bir durumdur.

• Duygusal Düzenleme Bozukluğu

  Duygusal düzenleme bozukluğu, duyguların yoğunluğunu, süresini veya ifadesini yönetme zorluğudur ve bu da bunaltıcı veya kontrol edilmesi zor tepkilere yol açar.

• Özsaygı

  Özsaygı, kişisel değer ve kıymetinizin genel öznel hissidir. Düşüncelerinizi, hislerinizi ve davranışlarınızı etkiler ve zamanla değişebilir.

• Düşük Özsaygı

  Düşük özsaygı, kendinize ve değerlerinize karşı sürekli olumsuz bir bakış açısıdır ve genellikle öz eleştiri, öz şüphe ve kendi ihtiyaçlarınıza değer vermekte zorluk içerir.

• Mükemmeliyetçilik

  Mükemmeliyetçilik, aşırı yüksek standartlar belirleme eğilimidir ve bu standartlara ulaşamadığınızda kendinizi sert bir şekilde yargılama ile sonuçlanır. Ölçülü olduğunda motive edici olabilir, ancak katı ve öz eleştirel olduğunda zararlı olabilir.

• Duygusal Zeka

  Duygusal zeka (DZ), duyguları — kendinizde ve başkalarında — algılama, anlama, kullanma ve yönetme yeteneğidir; bu da düşünce ve davranışları yönlendirmeye yardımcı olur.

• Hayat Tatmini

  Hayat tatmini, hayatınızın kendi standartlarınız ve beklentilerinizle karşılaştırıldığında nasıl gittiğine dair genel bilişsel değerlendirmenizdir.

• Yeme Bozukluğu

  Yeme bozuklukları, sağlığı ve günlük yaşamı etkileyen bozulmuş yeme davranışları ve kilo, şekil veya yiyecek ile ilgili rahatsız edici endişeleri içeren ciddi ruh sağlığı durumlarıdır.

• Anoreksiya Nervoza

  Anoreksiya nervoza, yiyecek alımının kısıtlanması, kilo alma korkusu ve beden ağırlığı veya şekli hakkında bozulmuş bir algı ile ilgili bir yeme bozukluğudur.

• Bulimiya Nervoza

  Bulimiya nervoza, aşırı yeme epizodları ile birlikte kusturma, oruç tutma veya aşırı egzersiz gibi telafi edici davranışlarla karakterize edilen bir yeme bozukluğudur.

• Beden İmajı

  Beden imajı, fiziksel görünümünüzü nasıl algıladığınız, düşündüğünüz ve hissettiğinizdir. Olumlu, nötr veya olumsuz olabilir ve refahı güçlü bir şekilde etkileyebilir.

• Madde Kullanımı Bozukluğu

  Madde kullanımı bozukluğu, madde kullanımı zorunlu hale geldiğinde ve sağlık, ilişkiler veya sorumluluklar üzerinde olumsuz sonuçlar doğurduğunda ortaya çıkan bir durumdur.

• Bağımlılık

  Bağımlılık, zararlı sonuçlara rağmen bir madde veya davranışla zorunlu katılım olup, genellikle kontrol kaybı, istekler ve sorunlara rağmen devam eden kullanımı içerir.

• Cinsel Fonksiyon Bozukluğu

  Cinsel fonksiyon bozukluğu, cinsel arzu, uyarılma, orgazm veya tatmin ile ilgili sürekli zorluklar olup, rahatsızlık yaratabilir. Fiziksel, psikolojik veya ilaçla ilgili nedenleri olabilir.

• Erken Boşalma

  Erken boşalma, düzenli olarak istenenden daha erken gerçekleşen, kontrol edilmesi zor olan ve sıkıntı veya kişilerarası zorluklara neden olan boşalmadır.

• Zorlayıcı Cinsel Davranış

  Zorlayıcı cinsel davranış, yoğun cinsel dürtüleri veya davranışları kontrol etmede zorluk çeken ve sağlık, ilişkiler veya sorumluluklara zarar veren bir desendir.

• Somatoform Dissosiyasyon

  Somatoform dissosiyasyon, psikolojik nedenlerle bağlantılı olan, bedenin içinde deneyimlenen dissosiyasyondur — uyuşma, ağrı, motor zayıflık veya duyusal değişiklikler gibi.

• Bağlanma Stili

  Bağlanma stili, erken deneyimler ve sonraki ilişkilerle şekillenen, ilişkilerde bağlanma, güvenme ve yakınlığa yanıt verme konusundaki karakteristik desenlerinizi tanımlar.

• Kaygılı Bağlanma

  Kaygılı bağlanma, yakınlık için güçlü bir arzu ile birlikte reddedilme veya terk edilme korkusu içeren bir ilişki desenidir ve genellikle sık sık güvence ihtiyacı vardır.

• Kaçınan Bağlanma

  Kaçınan bağlanma, duygusal yakınlık ve savunmasızlık etrafında rahatsızlık hissi ile birlikte bağımsızlık ve öz yeterliliğe güçlü bir vurgu içeren bir ilişki desenidir.

• Ayrılık Anksiyetesi

  Ayrılık Anksiyetesi, evden veya bağlanma figürlerinden ayrı kalma konusunda aşırı korku veya sıkıntıdır. Erken çocuklukta normaldir, ancak aşırı hale geldiğinde herhangi bir yaşta bozukluk haline gelebilir.

• Çocuk Anksiyetesi

  Çocuk anksiyetesi, çocuklar ve ergenlerde tipik gelişim korkularının ötesine geçen aşırı endişe, korku veya gerginliktir ve günlük yaşamı etkiler.

• Tarama vs Tanı

  Tarama, semptomların mevcut olup olmadığını ve daha fazla değerlendirmenin gerekip gerekmediğini hızlı bir şekilde belirlemenin bir yoludur. Tanı, kapsamlı bir değerlendirmeden sonra nitelikli bir profesyonel tarafından yapılan resmi bir klinik yargıdır.

• Güvenli Bağlanma

  Güvenli bağlanma, samimiyet ve özerklikle rahatlıkla işaretlenen bir ilişki kalıbıdır — başkalarının mevcut olabileceğine güvenmek ve aynı zamanda kendi başınıza iyi hissetmek.

• Aşk Tarzları

  Aşk tarzları, insanların romantik aşkı deneyimleme ve ifade etme biçimlerinin kalıplarıdır. Klasik model altı tarzı tanımlar: Eros, Ludus, Storge, Pragma, Mania ve Agape.

• Beş Büyük Kişilik

  Beş Büyük kişilik modeli, insanları beş geniş özellik boyutu üzerinden tanımlar: Açıklık, Sorumluluk, Dışa Dönüklük, Uyumluluk ve Duygusal Dengesizlik (genellikle OCEAN olarak hatırlanır).

• Psikolojik Sıkıntı

  Psikolojik sıkıntı, hoş olmayan duygusal durumlar için geniş bir terimdir — sinirli, umutsuz, huzursuz veya değersiz hissetmek gibi — hafiften şiddetliye kadar değişebilir.

• Uykusuzluk

  Uykusuzluk, uykuya dalma, uykuda kalma veya çok erken uyanma gibi sürekli zorluklardır — uyku yenileyici hissettirmeyip gündüz sorunlara neden olur.

• Bipolar Bozukluk

  Bipolar bozukluk, yükselmiş, sinirli veya alışılmadık derecede enerjik ruh hali (mani veya hipomani) dönemleri ile sıklıkla depresif dönemler arasında değişen bir ruh hali durumudur.

• Sorunlu Kumar

  Sorunlu kumar, kontrol edilmesi zor olan ve önemli zararlara yol açan kumar davranışını ifade eder — finansal, ilişkisel, duygusal veya mesleki.

• Duygu Düzenleme

  Duygu düzenleme, insanların hissettikleri duyguları, ne zaman hissettiklerini ve bu duyguları nasıl deneyimlediklerini veya ifade ettiklerini etkilemek için kullandıkları süreçler setidir.

• Yalnızlık

  Yalnızlık, ilişkilerinizin istediğinizden daha az sayıda veya daha az anlamlı olduğu acı veren bir duygudur — diğer insanlar etrafınızda olsa bile yalnız hissedebilirsiniz.

• Agorafobi

  Agorafobi, kaçışın zor olabileceği veya yardımın mevcut olmadığı durumların korkusu veya kaçınması ile karakterizedir — kalabalıklar, toplu taşıma, açık alanlar veya yalnız dışarıda olmak gibi.

• Ruminasyon

  Ruminasyon, sorunlar, duygular veya geçmiş olaylar hakkında tekrarlayan, durdurulması zor bir düşünme döngüsüdür — genellikle çözüme doğru ilerlemeden.

• Anhedonia

  Anhedonia, daha önce tatmin edici olan etkinliklerden zevk alma veya bunlara yönelik heyecan hissetme yeteneğinin azalmasıdır — genellikle depresyonla görülen temel bir semptomdur.

• Dayanıklılık

  Dayanıklılık, stres, aksilik veya zorluklarla karşılaştığında uyum sağlama, iyileşme ve işlevselliği sürdürme yeteneğidir — mücadele etmemek değildir.

• Yas

  Yas, kayba karşı doğal bir duygusal, fiziksel ve sosyal tepkidir — genellikle önemli birinin ölümü, ancak diğer büyük kayıplar da dahil.

• Mani

  Mani, anormal derecede yükselmiş, genişleyen veya sinirli bir ruh hali ile artmış enerji veya aktivite dönemidir ve kişinin normal halinden belirgin şekilde farklıdır.

• Panik Bozukluğu

  Panik bozukluğu, tekrarlayan beklenmedik panik atakları ve daha fazla atak hakkında sürekli endişe veya bu durumlardan kaçınma ile karakterize bir durumdur.

• Fonksiyonel Bozulma

  Fonksiyonel bozulma, ruh sağlığı semptomlarının günlük rolleri — iş, ev, ilişkiler ve boş zaman — ne ölçüde etkilediğini ifade eder.

• Agresyon

  Agresyon, birine fiziksel veya psikolojik olarak zarar verme niyetiyle yapılan davranışlar veya dürtülerdir — sinirli düşmanlıktan fiziksel eylemlere kadar uzanır.

• Olumsuz Değerlendirme Korkusu

  Olumsuz değerlendirme korkusu, başkalarının sizi yargılayacağı, eleştireceği veya reddedeceği konusunda güçlü bir endişedir — sosyal anksiyetenin temel bir özelliğidir.

• Görünüm Kaygısı

  Görünüm kaygısı, nasıl göründüğünüz hakkında sürekli endişe ve kendinizi bilinçli hissetme durumudur — görünümünüzle ilgili yargılanma korkusunu içerir.