Ogólny zarys
Kwestionariusz Oceny Wzorców Sezonowych (SPAQ) został opracowany przez Normana E. Rosenthala i współpracowników w amerykańskim Narodowym Instytucie Zdrowia Psychicznego (NIMH). Jest szeroko stosowany do przesiewania pod kątem sezonowości w nastroju i zachowaniu — w tym klasycznych wzorców zimowych i letnich — i traktowany jako domena publiczna do użytku klinicznego i badawczego z przypisaniem autorstwa.
Co mierzy ta wersja online
Wskazujesz, kiedy zazwyczaj czujesz się najgorzej (zima, lato, oba, inne lub żadne), oceniasz sezonową zmianę w sześciu obszarach, które tworzą Globalny Wynik Sezonowości (GSS) — długość snu, aktywność społeczną, nastrój, wagę, apetyt i energię (każdy 0–4; łączny 0–24) — oraz oceniasz, jak dużym problemem jest dla ciebie sezonowa zmiana (od braku do osłabiającej).
Jak często interpretowane są wyniki (wskazówki do przesiewania, nie diagnoza):
- GSS 0–7 — niewielka sezonowość w tym pomiarze
- GSS 8–10 — łagodniejsza sezonowość / zakres często omawiany w kontekście „zimowych smutków”
- GSS 11–24 — wyraźna sezonowość; powszechne badania przesiewowe dotyczące sezonowego zaburzenia afektywnego (SAD) również wymagają co najmniej umiarkowanego nasilenia problemu oraz wzorca „najgorzej czuć się” w zimie i/lub latem (Kasper i in.)
To jest narzędzie edukacyjne do przesiewania, a nie diagnoza medyczna. SAD i pokrewne schorzenia wymagają oceny klinicznej. Terapia światłem i inne leczenia powinny być rozważane tylko z wykwalifikowanym specjalistą.
Często zadawane pytania
Czym jest SPAQ?
Kwestionariusz Oceny Wzorców Sezonowych (SPAQ) został opracowany przez Rosenthala i współpracowników w NIMH. Przesiewa zmiany sezonowe w śnie, aktywności społecznej, nastroju, wadze, apetycie i energii oraz czy te zmiany stanowią problem — w tym wzorce zimowe i letnie.
Jak oceniane jest SPAQ?
Sześć elementów zmian tworzy Globalny Wynik Sezonowości (GSS), od 0 do 24. Oddzielny element ocenia nasilenie problemu. Wzorzec (zima, lato, oba, inne lub żadne) pomaga zinterpretować rodzaj sezonowości. Powszechne badania przesiewowe dla SAD łączą GSS ≥ 11, co najmniej umiarkowany problem oraz miesiące „najgorzej czuć się” w zimie i/lub latem.
Czy SPAQ diagnozuje sezonowe zaburzenie afektywne (SAD)?
Nie. Jest to narzędzie do przesiewania i samorefleksji. SAD i pokrewne schorzenia wymagają oceny klinicznej. Nie rozpoczynaj terapii światłem ani leczenia na podstawie samego wyniku online.
Sezonowość zimowa a letnia — jaka jest różnica?
Sezonowość o wzorcu zimowym (czucie się najgorzej w zimie) jest klasyczną prezentacją SAD w wielu północnych regionach. Sezonowość o wzorcu letnim (czucie się najgorzej latem) jest mniej powszechna, ale uznawana. Ta wersja SPAQ pyta, który wzorzec do ciebie pasuje, zanim ocenisz, jak mocno objawy zmieniają się wraz z porami roku.
Kategoria
Bibliografia
Rosenthal, N. E., Bradt, G. H., & Wehr, T. A. (NIMH). Kwestionariusz Oceny Wzorców Sezonowych (SPAQ) — domena publiczna. Kryteria przesiewowe powszechnie cytowane: Kasper, S., Wehr, T. A., Bartko, J. J., Gaist, P. A., & Rosenthal, N. E. (1989). Wyniki epidemiologiczne sezonowych zmian w nastroju i zachowaniu. Archives of General Psychiatry, 46(9), 823–833. Zobacz także Rosenthal, N. E. (materiały kliniczne SPAQ).