Bağlanma stilləri nədir? ECR-R testi ilə yaxın münasibətləri anlamaq

Mesajınıza saatlardır cavab gəlmir və beyniniz artıq ən pis ssenarini yazıb qurtarıb. Yaxud tam əksi: münasibət ciddiləşən kimi içinizdən “bir az geri çəkilim” səsi gəlir. Bunların heç biri xarakter qüsuru deyil. Çox vaxt arxada bağlanma stili dayanır: yaxın adamlara necə yaxınlaşdığımızı, gərgin anlarda isə necə davrandığımızı formalaşdıran köhnə bir vərdiş.

Bağlanma stili uşaqlıqda, bizə qayğı göstərən insanlarla münasibətdə formalaşmağa başlayır, sonra dostluqlara və romantik münasibətlərə keçir. Müasir psixologiya onu hazır dörd “tip” kimi deyil, iki ölçü üzərində qiymətləndirir: bağlanma narahatlığı və bağlanmadan qaçınma. Narahatlıq yüksək olanda insan tərk edilməkdən qorxur, qarşı tərəfin münasibətini tez-tez yoxlamağa ehtiyac duyur. Qaçınma yüksək olanda isə yaxınlıq və asılılıq narahatlıq yaradır: problemi danışmaqdansa, təkbaşına həll etmək daha rahat gəlir.

Bu iki ölçü birləşəndə tanış mənzərələr alınır. Hər ikisi aşağı olanda münasibətdə özünüzü rahat hiss edirsiniz. Mübahisə olur, amma dünya dağılmır. Narahatlıq yüksək, qaçınma aşağı olanda yaxınlıq istəyirsiniz, ancaq daim təsdiq gözləyirsiniz və kiçik bir soyuqluğu böyük təhlükə kimi oxuyursunuz. Qaçınma yüksək, narahatlıq aşağı olanda müstəqillik rahatlıq verir, amma emosional yaxınlıq çətinləşir. Hər ikisi yüksək olanda isə insan eyni anda həm yaxınlıq istəyir, həm də ondan çəkinir; yaxınlaşmaqla uzaqlaşmaq arasında gedib-gəlir.

Bu iki ölçünü ölçmək üçün ən çox istifadə olunan alətlərdən biri ECR-R, Yaxın Münasibətlərdə Təcrübələr (Yenilənmiş) sorğusudur. 36 ifadədən ibarətdir, təxminən 10 dəqiqə çəkir və sonda sizə bir yox, iki bal verir: narahatlıq və qaçınma. Yəni test sizi bir qutuya salmır, sadəcə hansı ölçünün sizdə daha güclü olduğunu göstərir. Vacib bir qeyd: bu skrininqdir, diaqnoz deyil. Nəticə münasibətiniz haqqında hökm yox, öz reaksiyalarınıza kənardan baxmaq üçün bir çərçivədir.

Yaxşı xəbər odur ki, bağlanma stili daşa yazılmayıb. Sabit münasibətlər, açıq danışıq və lazım gələndə terapiya ilə bu nümunələr zamanla dəyişir. Ən sadə başlanğıc isə öz nümunənizi tanımaqdır: hansı anda içinizdə narahatlıq qalxır, hansı anda geri çəkilirsiniz. Testi pulsuz və anonim keçmək üçün: ECR-R bağlanma stili testi. Vaxtınız azdırsa, ECR-S qısa forması eyni iki ölçünü daha az sualla verir.